عملیات اجرایی ساخت مجتمع رفاهی، فرهنگی و اجتماعی موقوفه بیت‌الزهرا (س) در کربلای معلی، هم‌زمان با خجسته میلاد حضرت رسول اکرم (ص) و حضرت امام جعفر صادق (ع) در سال ۱۴۰۵ آغاز شد؛ پروژه‌ای که با نام «مجتمع ابومهدی المهندس» بناست در مسیر خدمت‌رسانی به زائران سیدالشهدا (ع)، زمینه توسعه خدمات اسکان و پذیرایی رایگان و فراهم‌سازی فضایی برای فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی را مهیا کند.
این طرح را می‌توان گامی دیگر در امتداد رسالت موقوفه بیت‌الزهرا (س) دانست؛ مجموعه‌ای که برآمده از سنت دیرپای نذر، عزاداری و ارادت به خاندان اهل‌بیت (ع) است و می‌کوشد این محبت را به خدمتی ماندگار، سازمان‌یافته و اثرگذار در زندگی مردم تبدیل کند.
یک سال و نیم مطالعه و طراحی برای رسیدن به مرحله اجرا
به گزارش روابط عمومی موقوفه بیت‌الزهرا (س)، در حدود یک سال و نیم گذشته، مطالعات مقدماتی، امکان‌سنجی و طراحی بخش‌های مختلف پروژه با هدف فراهم‌کردن بستر لازم برای آغاز عملیات اجرایی دنبال شده است.
در این دوره، گروه‌های تخصصی طراحی معماری، طراحی داخلی، طراحی نما، مدل‌سازی سه‌بعدی و طراحی تأسیسات مکانیکی و برقی، بررسی‌ها و اقدامات فنی موردنیاز را انجام داده‌اند. همچنین دفتر فنی، واحد کنترل پروژه، عوامل نظارتی و نیروهای اجرایی، طی جلسات متعدد، الزامات فنی و اجرایی طرح را بررسی و برای ورود پروژه به مرحله ساخت برنامه‌ریزی کرده‌اند.
حضور و برگزاری جلسات کارشناسی در محل احداث پروژه نیز بخش مهمی از این فرآیند بوده است. بازدیدهای میدانی و بررسی شرایط واقعی زمین، به تکمیل مطالعات امکان‌سنجی، بازنگری در برخی جزئیات طراحی و اصلاح دامنه کار پروژه متناسب با محدودیت‌ها و ضرورت‌های اجرایی انجامیده است.
عبور از محدودیت‌ها؛ از شرایط زمین تا ملاحظات اجرایی در عراق
طراحی و آماده‌سازی پروژه در یک بازه یک‌ونیم‌ساله، بدون چالش نبوده است. الزامات قانونی و اجرایی حاکم بر کشور عراق، تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی، شرایط خاص زمین و بالا بودن سطح آب منطقه از جمله موضوعاتی بوده‌اند که در فرآیند مطالعات و تصمیم‌گیری‌های فنی مورد توجه قرار گرفته‌اند.
همچنین تحولات و شرایط امنیتی ناشی از جنگ و درگیری‌های منطقه‌ای، از جمله جنگ میان آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران در دوره مورد اشاره، بر فضای کلی فعالیت‌های اجرایی و برنامه‌ریزی پروژه سایه انداخته است.
مجموعه این عوامل، ضرورت بررسی‌های دقیق‌تر، هماهنگی‌های بیشتر و بازنگری در برخی جزئیات را افزایش داد؛ با این حال، پیگیری‌های فنی و اجرایی سرانجام زمینه ورود پروژه به مرحله عملیات اجرایی را فراهم کرد.
مشخصات اولیه پروژه؛ شش طبقه برای توسعه خدمات رفاهی و فرهنگی
در فاز نخست، احداث مجتمع در زمینی به مساحت تقریبی ۲۵۰ مترمربع و با پیش‌بینی شش طبقه روی همکف در دستور کار قرار گرفته است.
این مجموعه با رویکرد رفاهی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی طراحی شده تا در چارچوب برنامه‌های موقوفه بیت‌الزهرا (س)، ظرفیت تازه‌ای برای خدمت‌رسانی به زائران کربلای معلی ایجاد کند.
هدف اصلی از اجرای این طرح، فراهم‌کردن زیرساختی پایدار برای اسکان رایگان کربلا و توسعه امکان پذیرایی از زائران امام حسین (ع) است؛ خدماتی که در کنار کارکرد رفاهی، می‌توانند زمینه ارتباط فرهنگی، همدلی اجتماعی و گسترش فرهنگ خدمت به زائر را نیز تقویت کنند.
برنامه‌ریزی برای فضاهای فرهنگی و آموزشی نیز از این رو اهمیت دارد که مجتمع ابومهدی المهندس تنها به‌عنوان یک ساختمان رفاهی تعریف نشده، بلکه قرار است بخشی از ظرفیت بلندمدت موقوفه برای فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی باشد.
از فرهنگ نذر تا ساخت زیرساختی ماندگار برای خدمت
در فرهنگ دینی، نذر و وقف دو جلوه از مسئولیت انسان در برابر ارزش‌هایی هستند که به آن‌ها ایمان دارد. نذر می‌تواند در قالب یک وعده اطعام و پذیرایی جلوه‌گر شود و وقف، با حفظ یک دارایی و بهره‌برداری هدفمند از آن، امکان استمرار خدمت را برای سال‌ها و نسل‌های آینده فراهم کند.
پروژه مجتمع ابومهدی المهندس نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند: تبدیل نیت خیر به زیرساختی پایدار برای خدمت‌رسانی به زائران.
در این نگاه، نذر برای امام حسین (ع) تنها به تأمین یک وعده غذا محدود نمی‌شود؛ می‌تواند در شکل‌های گوناگون، از کمک به اطعام زائران و حمایت از برنامه‌های فرهنگی تا مشارکت در ایجاد امکانات رفاهی، به خدمتی ماندگار تبدیل شود. وقف نیز با ایجاد پشتوانه‌ای پایدار، امکان می‌دهد چنین خدماتی از فعالیت‌های مقطعی فراتر روند و به بخشی از یک برنامه مستمر تبدیل شوند.
این رویکرد با فلسفه فعالیت موقوفه بیت‌الزهرا (س) و تأکید آن بر حفظ امانت وقف، پایبندی به نیات واقفان، برنامه‌ریزی منسجم و استمرار خدمت هم‌راستاست.
دو سال برای ساخت؛ مشارکت خیرین، عاملی مؤثر در پیشرفت پروژه
برآورد اولیه آن است که تکمیل پروژه حدود دو سال زمان نیاز داشته باشد. بدیهی است مدت نهایی اجرا به شرایط فنی، اجرایی، تأمین منابع مالی و سایر عوامل مؤثر بر پیشرفت کار وابسته خواهد بود.
تأمین به‌موقع منابع مالی و همراهی خیرین و واقفان می‌تواند در پیشبرد مراحل ساخت، تأمین نیازهای اجرایی و فراهم‌شدن زودتر امکان بهره‌برداری از این مجموعه نقش مؤثری داشته باشد.
از این منظر، پروژه مجتمع ابومهدی المهندس فرصتی برای مشارکت در توسعه یک زیرساخت ماندگار خدماتی و فرهنگی است؛ زیرساختی که ثمره آن می‌تواند در قالب اسکان، پذیرایی، آموزش و فعالیت‌های اجتماعی به زائران و دیگر بهره‌مندان برسد.
افرادی که مایل‌اند درباره شیوه‌های مشارکت در فعالیت‌های موقوفه، نذر برای اطعام زائران، وقف و دیگر راه‌های خدمت‌رسانی اطلاعات بیشتری کسب کنند، می‌توانند اطلاعیه‌ها و راه‌های ارتباطی رسمی موقوفه بیت‌الزهرا (س) را دنبال کنند.
مجتمع ابومهدی المهندس؛ بنایی برای خدمت امروز و فردا
آغاز عملیات اجرایی این مجتمع، صرفاً شروع ساخت یک ساختمان در کربلای معلی نیست؛ آغاز مرحله‌ای تازه از تلاش برای فراهم‌کردن امکانات پایدارتر در مسیر زیارت و خدمت است.
در افق پیش‌روی این پروژه، زائری قرار دارد که به محل استراحت نیاز دارد، مسافری که به پذیرایی نیازمند است، و انسانی که می‌خواهد بخشی از توان، دارایی یا مهارت خود را در راه خدمت به زائران به کار گیرد.
برای کسانی که می‌پرسند «چطور در کربلا خدمت کنم؟ » یا «چطور خادم موکب شوم؟ »، خدمت می‌تواند از حضور مستقیم در میدان عملیات و پذیرایی آغاز شود یا در قالب تخصص، حمایت مالی، نذر، وقف و مشارکت در ساخت زیرساخت‌های خدمت‌رسانی ادامه پیدا کند.
موقوفه بیت‌الزهرا (س) با پیگیری این پروژه می‌کوشد بخشی از همین مسیر را هموار کند؛ مسیری که ریشه در سنت وقف و ارادت به اهل‌بیت (ع) دارد و مقصد آن، تبدیل محبت به مسئولیت و مسئولیت به خدمتی ماندگار است.
مجتمع ابومهدی المهندس؛ گامی برای توسعه اسکان و پذیرایی رایگان زائران کربلا و امتداد یک عهد دیرپا در فرهنگ نذر، وقف و خدمت.